रामजी आंबेडकर
यलगार तुझा हा ध्यास तुझा
अंतरीची आग जीवाचा प्राण तुझा
भिवा तुझा हा उद्याचा सूर्य तुझा
ओळखीले ज्या हिऱ्याला तू सोनार असा
तू कणा तू आधार
तू कष्टकऱ्याचा हात
तू धगधगती ज्वाळा
तू पेटती मशाल
तू मेलेल्यांचा श्वास
अन उद्याची तळपती तलवार
तू भिवाच्या हृदयाचा ध्यास
अन फक्त तूच आमच्या बापाचा बाप
हा पहिला अन अखेरचा जोहार
मायबाप तुजला
स्विकार येथूनच
हा भावपूर्ण सलाम तुजला.
रुपाली रा. सोनवणे
निःशब्द
(समर्पित जनता कर्फ्यु )
आज सारेच निःशब्द होते
कावळ्याच्या कावकावाशिवाय
आणि चिमण्यांच्या चिवचिवाशिवाय
उभ्या आसमंतात दुसरे काहीच नव्हते
आज प्रत्येक जात अन प्रत्येक भाषा निःशब्द होती
एकमेकांचे वैरी झालेली ही माणसे निःशब्द होती
आकाशात पक्षी मुक्त तर माणूस मात्र
आपल्याच घरात कैदी होता
झाडेही निःशब्द होती
का? ती माणसासाठीच प्रार्थना करीत होती
ज्यांचे आम्ही संहारक झालो तीच आमची
तारक बनू पाहत होती
आज या मुक्यांचा किलबिलाट
माणसांच्या आवाजापेक्षाही मोठा झाला होता
त्यांचीच घरटे मोडणारा माणूस आज सगळ्यालाच
पारखा झाला होता
माणसाला या कोरोनाने अंताची चाहूल दिली
आता तरी जागा हो म्हणून दृष्टी दिली
खरेच तो हे करेल का
जगा आणि जगू दया हा मंत्र जपेल का?
रुपाली सोनवणे
कविता - तुझ में सबकुछ
खोए हुए अपने आपको पा ले
खुश रहने के लिए हर कदम बढा ले
ना जाने कितनी बार भौतिक चिजों के
पीछे भागा तू
ना जाने कितनी बार लोगों को टटोला तुमने
तुम सब में बसे हुए
तुम ही ज्ञान की मुरत
तुम खुद्द ही मनपर काबू
पानेवाले
तुझ में बसी हर सांस को
जन्म मृत्यू से पार करानेवाले
जिम्मेदारीयोंने घेरा तुम्हे
हां लेकिन इन्ही जिम्मेदारीयों से सिखा तुमने
है तुझमें क्षमता जिम्मेदारीयां निभाने की
है तुझमें क्षमता जरूऱतो को कम करने की
अपने मन और बुद्धि को लेकर
वर्तमान में जी ले तू
तुझपर यह हावी होने से पहले ही
बन जा इनका मदारी तू
अपने से हुई गलती को सुधार
अपने आप तू
ना खड़ा रह कटहरे में
ना दे किसीको सफाई तू
क्या झूठ? क्या सच?
क्यों तोले अपने आपको तू ?
क्या मिथ्या? क्या साया?
क्यों न जाचें स्वयंम को तू ?
सबका कर स्वीकार तू
नहीं तेरे जैसा कोई यह जान तू
पाई हुई हर एक चोट को बारबार
क्यों रोंदे तू !
छोडकर हर मेल मुटाव
क्यों ना बने शांतीदूत तू
तुझमें बसी पूरी कायनात
तुझमें बसी शक्ती
अपने ही हुंकार से
कर दे भय का नाश तू
क्यों भागे पगले
क्यों पिछा छुडाए
तेरे ही अपने बेशर्त प्यार करनेवाले
बिना जाने हिरे को
पत्थर समझ क्यों ठुकराए तू?
कृतज्ञता से सभीको धन्यवाद दे तू
इतना पाएगा विश्वास न रख पाएगा
जो मांगेगा हर घड़ी पाएगा
तू शक्ती तू ही भक्ति
तुझमें छुपी सृष्टि
हर घड़ी बदलती जिंदगी
क्यों अपनी ही जिन्दगी अपने हाथों से कुचलें तू?
बचपन बीता बीती जवानी बुढ़ापे में सोचें तो?
कैसी कटी यह यात्रा पहिएवाली
सब कुछ इतना मीथ्या था
मैं कितना अज्ञानी था
सब मोहमाया था
फिर भी मैं उस में डूबता था l
अस्सी साल की उम्र में
तुझे जीने की चाह है
जिंदगी समझ आई
तब यमराज तेरे पास है l
शिक्षक
तुम्ही होतात म्हणून शिक्षित झालो
कधी छडीचा मार खाल्ला
आणि तुम्ही वटारलेल्या डोळ्यात अख्खे पुस्तक वाचिले
तुम्ही होतात म्हणून
वर्ण शिकले
तुम्ही होतात म्हणूनच
वेडयावाकडया रेषांचे चित्र बनले
तुम्ही होतात म्हणून
जग वाचले
आणि तुम्ही होतात म्हणूनच
जमिनीवर घट्ट पाय रोवून उभे राहिलो
तुम्ही होतात म्हणून
विवेकी आणि सृजन झालो
आणि तुम्ही होतात म्हणूनच सामान्यातही आम्ही
असामान्य बनलो
Written by me
रुपाली सोनवणे
